Escort, Ford tarafından küçük aile otomobilleri sınıfında 1967 ile 2000 yılları arasında üretilmiş bir modeldir. Ford'un bir Avrupa modeli olarak üretilmiş olsa da üretim hayatı boyunca farklı kasa yapılarında Kuzey Amerika piyasasında da satışa sunulmuştur.
Ford Escort Mark III (3. Jenerasyon)
Kod adı "Erika" olarak bilinen Ford Escort'un üçüncü jenerasyonu 1980 yılının Eylül ayında satışa sunulmuştur. "Erika" ismi modelin Üretim Planı Takımının lideri Erick A. Reickert'ten gelmektedir. Model, Kuzey Amerika pazarı ile eş zamanlı olarak piyasaya çıkmıştır. Avrupa ile Amerikan versiyonları ortak parçalar ve tasarım ile üretilirken, bazı mühendislik organizasyonları ve yasal zorunluluklardan kaynaklanan farklılıklar bu otomobilleri birbirinden farklı kılıyordu.
Escort MK3, piyasadaki en kuvvetli rakibi olan Volkswagen Golf ile rekabet edebilmesi için yüksek teknolojiyle tasarlanmıştı ve etkileyici bir otomobildi. Bu yüzden de aracın reklamı yapılırken "Simple is Efficient" sloganı tercih edilmişti. 3. kuşak Ford Escort radikal değişikliklere sahip bir otomobildi. Yeni hatchback karoser ve önden çekişli kontrol sistemi ile önceki kuşak Ford Escort'lara büyük bir üstünlük sağlamaktaydı. Yaratılan yeni hatchback tasarımı yıllar içerisinde Sierra ve Scorpio modellerine temel olmuşturmuştu. Bu araçta 1.3L, 1.6L ve Fiesta modelinin ünlü 1.1L'lik Valencia motoru kullanılmıştı. Ve bu otomobildeki bağımsız süspansiyon yapısı eski modellerde tercih edilen makas sistemlerinden daha başarılı olmuştu. 1981 yılında "Yılın Avrupa Otomobili" oylamalarına katılan Escort MK3, "Base", "L", "GL", "Ghia" ve "XR3" versiyonları ile tüketiciye sunulmuştu.
3. Kuşak Ford Escort'un sahip olduğu yüksek performanslı motor ve aracın hareket yönüne göre ön ve arka tekerleklerin kavis yapmasına olanak sağlayan süspansiyon sistemi araca yumuşak ve maksimum kontrol olanağı sağlamaktaydı. Tekerleklerinin kavis yapması onun "Paytak" yakıştırması ile de anılmasına sebep olmuştu. Ancak engebeli İngiltere yollarında yapılan testlerde istenilen sonuçların yakalanamaması bu otomobilin "Sert", "Acımasız Sürüş" ve "Şüpheli Sürüş" sıfatları ile de ün yapmasına sebep olmuştu. Üç zamanlı otomatik vites sistemi 1.6 L motor seçeneği ile sunulmaktaydı. 1982 yılından itibaren beş zamanlı düz vites kutusu ekstra bir özellik olarak sunulurken sonraları 1.6L versiyonlar için standart, 1.3L versiyonlar için opsiyon paketi olarak sunulmuştu.
Ford Escort'un kısa ve daha yüksek performansa sahip, "XR3" olarak adlandırılan ve "hot hatch" olarak bilinen karoser seçeneği ile de üretilmiş olmasının en büyük sebebi, Ford'un VW Golf GTI ile aynı pazarda rekabet edebilme isteğiydi. 1.6 L CVH motorun, Weber marka karbüratörün tercih edildiği bu karoser yapısında süspansiyon sistemi geliştirilmiş ve aracın içerisine bir çok yeni özellik ile yeni tasarımlar eklenmişti. XR3'lerin beş vitesli ve benzin enjeksiyonlu versiyonun olmaması kısa sürede halkın ilgisini çekmiş ve bu özellik ona, 1980'lerde dar gelirli gençlerin tercih ettiği bir spor otomobil olma özelliğini kazanmıştı. 1983 yılında RS1600i versiyonundan esinlenilen XR3i yani benzin enjeksiyonlu versiyonu yollara çıkmış, 1985 yılına gelindiğinde ise en güçlü versiyon olan RS Turbo modeli serinin son geliştirilmiş modeli olarak satışa sunulmuştur.
Yine 1985 yılında 1.6L 'lik dizel motor seçeneğide piyasaya sunulmuştur. Döneminin ve bugünün en ekonomik motorlarından biri olma özelliğini halen elinde tutmakta olan bu versiyon L ve GL versiyonları altında satışa sunulmuştu. Ancak aracın performansı pekte tatmikar değildi. Öyle ki aracın maksimum hızı 145km/h ile sınırlıydı.
Station versiyonlarda ilk olarak üç kapılı versiyonu satışa sunulmuş, 1985 yılında beş kapılı station versiyonlar yollara çıkmıştı. Aynı yıl Escort Hatchback versiyonu ile bir çok mekanik benzerlik taşımakta olan Ford Orion daha üst sınıf otomobillerle rekabet edebilecek bir kimlikle satışa sunulmuştur. "Orion" ismi 1993 yılının sonlarına kadar kullanılmıştır ancak sonra "Orion" isminin yerini tekrar "Escort" almıştır.
1985 yılında Karman karoser firmasının tasarımı olan convertible versiyonu da satışa sunulmuştur. Bu araç Ford Avrupa için ilk gerçek tavansız modeli olan 60'ların ünlü Ford Corsair'i kadar önemli olmuştur. Bu araca XR3i ve Ghia versiyonları ile sahip olunabiliyorken üretiminden iki yıl sonra "Ghia" versiyonunun üretimine son verilmiştir.
3. kuşak Ford Escort karoseri üzerinden geliştirilmiş olan pickup versiyonu Bantam Afrika'da, iki kişilik sedan versiyonu Verona ise Brezilya'da satışa sunulmuştur.
3. kuşak Ford Escort'ların İngiltere'deki satışları yıllanmış Ford Cortina'nın sahip olduğu "İngiltere'nin en çok satan otomobili" ünvanını elinden almıştır.
Sevgili dostlar, yeni bir ürün olarak lanse edebileceğimiz bu 3. kuşak Escort'un detaylarını yorumlamaya başlamadan önce üreticisi hakkında birkaç paragraf yorum yapma gerekliliği duyduk. Çünkü dergimizin Haziran (6.) sayısında incelemeye aldığımız '58 Buick aracılığı ile üreticinin "Platinum Collection" isimli serisinde sergilenen işçilik kalitesi ve bu seriye dahil edilen modeller için oldukça pozitif yorumlar getirmiştik. Aynı incelemede SunStar'ın Platinum serisi dışındaki "Europan Collectibles, USA Collectibles, Modern Rally..." gibi serileri için ise üreticinin bilindik vasat işçiliğinin süregeldiği şeklinde bir gönderme yapmıştık.
Ancak Europan Collectibles serisine dahil bu Escort elimize geçtiğinde hatalı hatta haksızca bir yorum getirdiğimizin farkına vardık. Çünkü bu model, bir çok detayın ve modelleme tekniğinin, bilindik SunStar ürünlerinden çok daha kaliteli ve çok daha özenli olarak sergilendiğini bariz bir şekilde gözler önüne sermekteydi. Genel olarak bunlar; daha ince bir kalıp, daha kaliteli boya işçiliği, plastik parça çeşitliliği ve realizmi arttıran montaj teknikleri olarak özetlenebilir.
Bu durum ise bize üreticinin Platinum Collection gibi sadece yeni seriler peşinde olmayıp, çok daha makul fiyatlara sattığı serilerini de "vasat işçilik ve detay" çıkmazından kurtarma niyetinde olduğunu göstermektedir. Koleksiyoner penceresinden bakıldığında ise bu durum makul fiyatlara mutluluk anlamına gelmektedir, Ankara Model penceresinden ise KOCAMAN BİR ALKIŞ.
Klasik üretim reflekslerinden sıyrılan SunStar modellerindeki bu devrimsel değişimleri yavaş yavaş "sınıf atlama"ya doğru bir gidiş olarak özetliyor ve bu durumun "orta kalite" olarak anılan bir üreticinin de istediğinde üst sıralara doğru nasıl sıçrama yapabildiğine dair mükemmel bir örnek teşkil ettiğini düşünüyoruz.
Şimdi ise gelelim modelimizin detaylarına; Zamanında VW Golf GTI'ya karşı Ford'un alternatifi olarak anılan bu besili Escort'un özellikle Avrupa Klasikçilerini hedef aldığını söylemek sanırız yerinde olur. Modelimizin ön görünüşte 3. kuşak Escort'un bütün kibarlığını olduğu gibi yansıttığını söyleyebiliriz. Ampul detaylarına kadar atlanmadan modellenmiş far,sinyal, ekstra aydıtlatma lambaları ile defosuz panjur ve çok düzgün bir kalıba sahip şık motor kaputu bu kibar görüntüyü el birliği ile sağlamayı başarmışlar. Harici olarak ön panjur üzerine aktarılmış "Ford" logosu ve yine hatasız bir şekilde modellenip montajlanan tampon ön görünüşteki görsel güzelliğin ahengini bozmadan destekleyen parçalar arasında bulunmakta. Biraz yakından bakıldığında ise far camlarının üzerindeki damarların gereğinden fazlaca kalın modellendiği görülse de bu saptama ön görünüşteki bütünsel başarıya gölge düşüremeyecek ölçülerde pasif kalmaktadır.
Modelimizin arka pozu ise bize göre hiçbir negatif unsur içermemektedir. Arka kısımda ilk dikkat çeken detayların başında uzun dikdörtgenik stoplar gelmekte. Escort'un oluklu büyük stopları montaj ve plastik kalitesi olarak hatasız olarak sergilenmiştir. Bütün montaj noktaları gizlenmiş ve gerçeğine oldukça yakın bir görsellikte sergilenen stoplar koleksiyonerler için üst derecede tatminkar bir durumdadır. Kapalı konumdayken stopların üst çizgisi ile örtüşen bagaj kapağı alınlığındaki marka ve model logo/yazıları da başarılı detaylar arasında sayılabilir. Arka kısımdaki "Ford" logosu panjurdaki eşi ile aynı malzeme ve şekilde haricen aktarılırken, "ESCORT XR3" yazısı ise boya baskı olarak tercih edilmiştir. Son derece kolay açılıp kapanabilen bagaj kapağı modelin genelindeki hareketli parça uyumunun ilk sinyallerini verirken, haricen nikelajlanıp montajlanan egzost ağızlığının da modeldeki atlanmayan detaylar arasında bulunduğunu belirtmek gerektiğini düşünüyoruz.
3. kuşak Escort'un yan profil pozunda ise dikkatler şüphesiz ki döneminin popüler telefon kadranlı jantlarına yoğunlaşacaktır. Dönem jantlarının oldukça başarılı şekilde ölçeklendirilip renklendirilmesinin, modelin görsel kalitesine büyük katkı sağladığı özellikle bu parçada çok bariz bir şekilde gözlemlenebilmektedir. Buna ek olarak, gövdeye kusursuz bir şekilde oturan adeta yapışık durumdaki kapılar yan görünüşteki görselliği bütünlemektedir.
Modelimizin kapılarını açıp kabin içerisine baktığımızda ise birkaç küçük negatif nokta haricinde tatminkar düzeydeki plastik parçaların koleksiyonerleri beklediğini söyleyebiliriz. Belki de bu SunStar modeli için kabin içi yorumlanırken belirtilmesi gereken ilk nokta, plastik parçalardaki kalıp ve montaj kalitesi olmalıdır. Direksiyon simidi, vites kolu, yumuşak dokulu koltuklar, kaset gözü, el freni gibi detaylar eski SunStar modellerine oranla gerçektende oldukça kaliteli ölçülerde modelin kabin içi detay kalitesine büyük katkılar sağlamaktadırlar. Kabindeki negatif noktalara gelindiğinde ise şu noktaları saymak mümkündür; Modelin katlanıp kapanabilen arka koltukları açık konumda iken bagaj rafı ile tamamen yapışık konumda kalamamakta, arka koltukların sırtlık kısımları sürekli öne doğru esneme eğilimi göstermektedir. Renklendirilmiş emniyet kemeri tokaları şık bir biçimde yerlerine montajlanmış olmalarına rağmen aracın emniyet kemerleri detaylarının maalesef ki atlanarak es geçildiği gözlemlenmektedir.
Aracın motor kapağı kaldırıldığında ise incelememizin başında yaptığımız övgüleri boşa çıkarmayacak ölçülerde detaylı bir motor modellemesi ile karşılaşmaktayız. Başarılı bir şekilde renklendirilmiş ince plastik parçalar, çeşitli bilgilendirme etiketleri, kablolar ve başarılı montaj Escort XR3'ün motorunu keyifle seyredebilmemize olanak sağlamaktadır.
Bagaj kapağı kaldırıldığında ise hareketli bagaj rafı ve bagaj tabanına gömülü stepneyi görmek mümkün olmaktadır. Buna ek olarak tamamen katlanabilen arka koltuklar da aracı değişik alternatiflerle sergileyebilmemize olarak sağlamaktadır.
Modelde bulunan diğer detaylara ait son hatırlatmalar arasında ise, süspansiyonlar, hareketsiz sunroof, dönem plakaları, kapalı konumdaki anten ve tozluk detayları sayılabilabilir.
Üreticinin önceki üretimlerinden çok daha başarılı olarak sergilenen ve makul fiyatlara elde edebileceğimiz bu ürünün fiyat--performans değerlendirmesinde oldukça üst sıralarda yer alabileceğini belirterek noktalamak istiyoruz. Bu gün bile hala yollarda görebildiğimiz 1981 model bu Avrupalı'yı Avrupa Klasikçilerinin kesinlikle kaçırmamalarını tavsiye ediyoruz.
